Sự sụp đổ của đế chế mặt trời mọc

Mới ngày nào, mọi người vẫn đều nghĩ đến Nhật Bản khi được hỏi quốc gia nào đứng đầu cả thế giới về việc làm game. Thế nhưng, trong những năm gần đây, điều này đã hoàn toàn thay đổi. Sự bảo thủ về vấn đề văn hóa của người Nhật khiến họ thụt lùi so với thế giới. Những vị lão làng đã "sống mái" trong thuở phá đá mở đường dần mất đi sức ảnh hưởng của mình. Lớp trẻ với nhiều nhân tài kiệt xuất thì lại không có đất để phát triển. Sự ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu là hòn đá nặng đã kéo tất cả những vấn nạn trên xuống bờ vực suy thoái.

Sự bảo thủ về văn hóa

Phần lớn các tựa game được sản xuất tại Nhật Bản ngày nay không có chỗ đứng trên thị trường quốc tế. Rất nhiều trò chơi được sản xuất chỉ để phục vụ thị trường nội địa vốn là mảnh đất được xây dựng bởi rất nhiều yếu tố văn hóa đặc thù của Nhật. Người nước ngoài không cảm thụ được những nét hấp dẫn trong các trò chơi này. Khi ngành công nghiệp game trên thế giới đang ngày một phát triển thì vị trí độc tôn của xứ hoa anh đào cũng dần giảm sút. Đến một ngày, người Nhật chỉ có thể đem một số rất ít các tựa game của mình ra nước ngoài để cạnh tranh. Giới trẻ ngày nay có thể không còn hứng thú với Mario hay Final Fantasy nhưng gần như ai cũng biết đến Call of Duty.

Trong khoảng 5 năm trở lại, Nhật Bản cũng không bắt kịp với xu hướng chung của thế giới là lợi dụng công nghệ làm bàn đạp mà vẫn cố bám theo những ý tưởng sáng tạo của riêng minh. Khi những công ty game Âu Mỹ đang muốn rút ngắn thời gian bằng cách đi thuê những bộ engine tốt đã được hoàn thiện như Unreal Engine hoặc Frostbite 2.0 thì người Nhật vẫn dùng đi dùng lại những mô hình đi trước của các sản phẩm nội địa. Kết quả là họ đã bị hẫng khi cố vươn ra thị trường nước ngoài bằng những sản phẩm mà mình chưa làm chủ được về công nghệ. Nhiều tựa game hành động của Nhật trong thời gian gần đây cũng không thể bì lại với phương Tây.

Tre già măng chưa kịp mọc

Những vị công thần đã gắn bó với ngành công nghiệp game từ vài chục năm trước đây như Shigeru Miyamoto, Hideo Kojima, Hirobonu Sakaguchi giờ đều đã muốn nghỉ hưu. Ông Shigeru Miyamoto là cha đẻ của gần như tất cả những nhân vật trong game của Nintendo như Mario, Zelda, Kid Icarus… Tuy nhiên, giờ thì ông muốn nhường chỗ cho lớp trẻ để họ được bứt phá. Ông Hironobu Sakaguchi là người đã dẫn dắt các dự án Final Fantasy từ ngày Squaresoft còn đứng trên bờ vực phá sản cho đến khi huyền thoại Final Fantasy X ra đời. Tuy nhiên, do những bất đồng với hội đồng quản trị của công ty mà ông đã rời bỏ vai trò đầu tàu của mình. Kể từ đó trở đi, một số sản phẩm của ông chỉ vỏn vẹn được 3 tên tuổi và cũng không được xuất sắc như trước đây. Final Fantasy thì lại đang chật vật va quệt giữa những nẻo đường mới của đội ngũ phát triển trẻ.

Hideo Kojima là người đã khai sinh ra dòng game hành động lén lút với series Metal Gear Solid đình đám. Thế nhưng, trong 5 năm trở lại đây con người này không trực tiếp chỉ đạo dự án game nào mà lại bận bịu trong vai trò phó chủ tịch của Konami. Phiên bản Metal Gear Solid: Peace Walker được đội ngũ trẻ của Kojima Productions thực hiện thì lại không củng cố được cho những yếu tố làm nên tên tuổi của series đình đám này mà lại còn làm chúng bị loãng đi. Thậm chí dự án Metal Gear Rising còn "nát bét" dưới bàn tay của đội ngũ non nớt dưới quyền ông Kojima. Cuối cùng nhà sản xuất phải nhờ tới sự trợ giúp của một studio ngoài là Platinum Games để cứu vãn tình hình.

Trong thời kì thịnh trị của PS2, Capcom vẫn còn là một nhà phát hành lớn với rất nhiều thương hiệu có chất lượng cao như Devil May Cry, Resident Evil… nhưng vì nhiều lí do mà các nhân tài đằng sau những dự án này lần lượt rời bỏ công ty mẹ. Mỗi người đều thành lập các studio riêng của mình để theo đuổi những hoài bão riêng. Đáng buồn là các sản phẩm của họ sau này như Bayonetta, Vanquish, El Shaddai: Ascension of Metatron tuy được đánh giá rất cao về mặt sáng tạo nhưng lại không thành công về doanh thu. Sự thiếu kinh nghiệm trong việc phát hành, quảng bá và kinh phí đầu tư khiến họ không thể đạt được những kết quả cao. Với đà này, sự nghiệp của họ sẽ sớm lụn bại.

Suy thoái kinh tế

Sau cuộc khủng hoàng toàn cầu này, tất cả mọi người đều bắt đầu dè dặt hơn trong việc chi tiêu. Hậu quả trực tiếp của nó lên ngành công nghiệp game chính là thị trường bắt đầu tẩy chay dần những sản phẩm hạng hai, kém chất lượng và cả những thương hiệu mới. Người chơi chỉ mua vài tựa game thật sự đặc sắc trong một năm và không muốn lãng phí túi tiền của mình cho những trò chơi mà họ chỉ có thể giải trí trong 10 tiếng rồi "chia tay" hoàn toàn. Để sống sót trong bối cảnh này, một trò chơi cần phải được đảm bảo cả về mặt thiết kế lẫn công nghệ – điều mà các nhà làm game Nhật vốn thiếu hụt. Không hề có nhiều sản phẩm thành công trên mọi thị trường như Street Fighter của Capcom.

Có thể nói, sự dịch chuyển giữa tương quan lực lượng của PS3 và Xbox 360 so với thời kì của PS2 và Xbox cũng phần nào nói lên sự thay đổi của ngành công nghiệp trong những năm gần đây. Người Nhật đang mất dần chỗ đứng giữa một ngành công nghiệp vốn đang chao đảo vì rất nhiều yếu tố khách quan khác. Để thoát khỏi tình trạng này, các nhà phát hành lớn nên họp lại với nhau để đưa ra những định hướng mới cho toàn bộ ngành công nghiệp và thích ứng với những biến chuyển của thời đại mới.